رهبری

معرفی

مقدمه:

در دنیای امروز انسان‌ها مجبورند در تلاش معاش، با مشکلات گوناگون دست و پنجه نرم کرده و خطرات فراوانی را که خود ناشی از پیشرفت علم و تکنولوژی است، به جان بخرند. این خطرات، تعداد عوامل تهدید کننده سلامتی را افزایش داده است و در نتیجه بر تعداد بیمار‌های شغلی و مخاطرات حرفه‌ای روز به روز افزوده می‌شود. در عصر حاضر، حوادث، پس از بیماری‌های قلب و عروق و سرطان، سومین علت اصلی مرگ و میر در کشورهای صنعتی است. از سوی دیگر، حوادث ناشی از کار، هزینه‌های بسیاری را بر دوش اقتصاد ملی هر کشور می‌گذارد. به همین دلیل، حفظ سلامت کارگران که عظیم‌ترین قشر هر جامعه‌ای را تشکیل می‌دهند گذشته از جنبه انسانی آن، هم از نظر مصالح اجتماعی و اقتصادی و هم از نظر تأمین سلامت و فراهم ساختن آسایش و رفاه کارگران و تطبیق وضع کار با مقتضیات جسمی و روانی آنان،‌ یک وظیفه انسانی، یک نیاز مبرم و یک شرط امکان انجام کار و فعالیت ثمر بخش است. وظیفه مهم و حیاتی حفظ و ارتقای سلامت نیروی کار بر عهده مهندسان و متخصصان بهداشت حرفه ای می‌باشد.

به عبارت دیگر، دانش‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ تلاش‌ می‌کند تا با حذف‌ کردن‌ عوامل‌ زیان آور فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی، ارگونومیکی، روانی و بیولوژیکی یا کاهش‌ تأثیرات‌ این‌ عوامل‌ از آسیب‌رسی‌ به‌ کارکنان‌ جلوگیری‌ نماید. برای‌ رسیدن‌ به‌ این‌ هدف‌، علم‌ بهداشت‌ حرفه ای دارای‌ سه‌ مرحله‌ مهم‌ و اساسی‌ است‌ که‌ این‌ مراحل‌ عبارتند از:
شناسایی‌، ارزیابی‌ و کنترل‌ عوامل‌ زیان آور؛ یعنی‌ متخصص‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ در مرحله‌ اول‌ خطر را شناسایی‌ کرده‌ و پس‌ از شناسایی‌ کامل‌، مقدار خطر را سنجش‌ می‌کند و در مرحله‌ آخر به‌ کنترل‌ عوامل‌ خطرزا می‌پردازد. برای‌ مثال،‌ یک‌ مهندس بهداشت‌ حرفه‌ای‌ در کارخانه‌ ریسندگی‌ و بافندگی‌ باید کانون‌های‌ خطر اعم‌ از منابع‌ ایجاد صدای‌ بیش‌ از حد مجاز، نوع‌ مواد شیمیایی‌ خطرناک‌ مورد استفاده‌، نحوه‌ نگهداری‌ مواد خطرناک‌ و طریقه‌ مصرف‌ آنها را شناسایی‌ کند. سپس‌ تراکم‌ مقدار آلودگی‌ را در یک‌ متر مکعب‌ هوا تعیین‌ نماید و مشخص‌ کند که‌ مقدار آلودگی‌ بالاتر یا پائین‌تر از حد استاندارد است‌ که‌ در این‌ مرحله‌ با استفاده‌ از روش‌های‌ آنالیز پیچیده‌ و وسیعی‌ مانند آنالیز رنگ‌سنجی‌، آنالیز دستگاهی‌، گاز کروماتوگرافی‌، اسپکتروفوتومتری‌ و روش‌های‌ دیگر ماده‌ شیمیایی‌ مورد نظر را سنجش‌ و مقدار آن‌ را تعیین‌ ‌کند. درنهایت و پس‌ از این‌ که‌ عوامل‌ خطرزا شناسایی‌ و ارزیابی‌ شد، روش‌ یا روش‌هایی‌ را پیشنهاد کند که‌ عوامل‌ زیان‌آور حذف‌ گردد یا کاهش‌ یابد و به‌ زیر حد استاندارد برسد. هم اکنون این رشته در مقاطع مختلف کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا دانشجو تربیت می کندکه فارغ‌التحصیلان‌ دکترا بیشتر به‌ تدریس‌ و پژوهش اشتغال دارند.

توانایی‌های‌ لازم برای تحصیل در این رشته:

در رشته‌ مهندسی بهداشت‌ حرفه‌ای‌ عوامل‌ زیان‌آور مختلفی‌ اعم‌ از شیمیایی‌، مکانیکی، ارگونومیکی، فیزیکی‌، بیولوژیکی‌ و روانی‌ وجود دارد. از همین‌ رو دانشجوی‌ این‌ رشته‌ باید در دروس‌ پایه‌ مثل‌ ریاضی‌، فیزیک‌، شیمی‌ و زیست‌شناسی‌ توانمند باشد؛ یعنی‌ برای‌ موفقیت‌ در مهندسی بهداشت‌ حرفه‌ای‌ باید هم‌ در ریاضی‌ و فیزیک‌ و هم‌ در علوم‌ تجربی‌ پایه‌ای‌ قوی‌ داشت‌. دانشجوی‌ مهندسی بهداشت‌ حرفه‌ای‌ باید از نظر جسمی‌ نیز سالم‌ باشد تا بتواند در محیط‌های‌ صنعتی‌ فعالیت‌ کند.

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران:

وزارتخانه‌های‌ کار، صنایع‌ و معادن‌، جهاد کشاورزی‌، نیرو، بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشکی‌ از مراکز اصلی‌ جذب‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ هستند. همچنین‌ سازمان‌ها، شرکت‌ها و کارخانه‌های‌ بزرگی‌ مثل‌ شرکت‌ نفت‌، ذوب‌آهن‌، هواپیمایی‌ کشوری‌، ایران‌ خودرو و پلی‌اکریل‌ دارای‌ واحد بهداشت‌ حرفه‌ای‌ بسیار قوی‌ هستند که‌ در هریک‌ از این‌ واحدها چند کارشناس‌ وکارشناس‌ ارشد مهندسی بهداشت‌ حرفه‌ای‌ فعالیت‌ می‌کنند تا جایی‌ که‌ در حال‌ حاضر بیش‌ از 50 درصد از دانشجویان‌ کارشناسی‌ مهندسی بهداشت‌ حرفه‌ای‌ نیز به‌ طور پاره‌وقت‌ در کارخانجات‌ و سازمان‌های‌ مختلف‌ به‌ عنوان‌ مشاورین ایمنی و‌ بهداشتی‌ فعالیت‌ می‌نمایند.

درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل:

دروس‌ پایه:

فیزیک‌ اختصاصی (1و2)‌، شیمی عمومی، مکانیک جامدات، مکانیک سیالات، شیمی‌ تجزیه‌، بهداشت‌ آب‌، فیزیولوژی‌ و کالبد شناسی‌، ریاضیات‌ عمومی (1و2)، روانشناسی صنعتی، مدیریت صنعتی، زبان عمومی، برنامه نویسی کامپیوتر، آمار حیاتی، فرهنگ تمدن اسلام و ایران، تربیت بدنی (1و2)، اندیشه اسلامی (1و2)، کمک‌های‌ اولیه‌، جمعیت و تنظیم خانواده، بیوشیمی و اصول‌ تغذیه‌‌، ادبیات فارسی، تاریخ اسلام، انقلاب اسلامی، اخلاق اسلامی، متون اسلامی.

دروس تخصصی:

آشنایی با صنایع و شناخت فنون صنعتی، دینامیک گازها و آئروسل ها، نقشه کشی صنعتی، مبانی نمونه برداری از آلاینده های هوا، زبان تخصصی، مبانی کنترل آلودگی هوا، تجزیه و ارزشیابی نمونه های هوا، ایمنی‌ در محیط کار (1و2و3)‌ ، صدا و ارتعاش در محیط کار،کلیات محیط زیست، روشنایی در محیط کار‌، طراحی تهویه صنعتی، سیستم مدیریت یکپارچه، سم‌شناسی‌ شغلی‌، بهداشت پرتوها، اپیدمیولوژی بیماریهای شغلی، تنش های حرارتی در محیط کار، ارزیابی و مدیریت ریسک، مهندسی‌ فاکتورهای انسانی (1و2)‌، کارآموزی‌ در عرصه (1و2).‌

 
توانمندی های گروه مهندسی بهداشت حرفه ای

مهندسی ایمنی

تجزیه و تحلیل ایمنی سیستم ها

ممیزی ایمنی صنایع و سازمان ها

طراحی سیستم های اعلام و اطفاء حریق

ارائه مشاوره در خصوص انتخاب وسایل حفاظت فردی

بررسی و تجزیه و تحلیل حوادث ناشی از کار

 

تهویه صنعتی

 طراحی سیستم های تهویه صنعتی

ارزیابی و پایش سیستم های تهویه صنعتی

برگزاری کارگاه آموزشی در ارتباط با طراحی تهویه صنعتی

 برگزاری کارگاه آموزشی در ارتباط با فناوری های نوین کنترل آلودگی هوا

 

آزمایشگاهی

ارایه مشاوره و انجام نمونه برداری های هوا و تجزیه و تحلیل نمونه ها